Wet kwaliteitsborging (Wkb): vastleggen als aannemer

Sinds 1 januari 2024 geldt de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) voor nieuwbouw in gevolgklasse 1 — de lichtste risicoklasse, waaronder de meeste woningen en kleinere bedrijfspanden vallen. Sinds 1 januari 2025 vallen ook bepaalde verbouwingen in deze klasse onder de wet. Het kerneffect voor aannemers: jij moet zelf aantonen dat je bouwwerk aan de regels voldoet, in plaats van dat de gemeente dit vooraf toetst. Dit artikel legt uit wat dat in de praktijk betekent voor je documentatie.

Wat verandert er met de Wkb?

Vóór de Wkb toetste de gemeente bouwplannen vooraf op de technische eisen. Met de Wkb verschuift die toets naar tijdens de bouw, uitgevoerd door een onafhankelijke kwaliteitsborger die de opdrachtgever inschakelt. Voor jou als aannemer betekent dit:

• Meer eigen verantwoordelijkheid — jij moet aantonen dat het werk aan de bouwtechnische eisen voldoet, niet de gemeente die het vooraf goedkeurt
• Langere aansprakelijkheid — je blijft ook aansprakelijk voor gebreken die pas na oplevering aan het licht komen, tenzij ze niet aan jou zijn toe te rekenen
• Een informatieplicht — je moet de klant vooraf duidelijk maken hoe je verzekerd bent tegen faillissement, schade en gebreken

Welke documentatie vraagt de Wkb concreet van je?

• Een borgingsplan, opgesteld door de kwaliteitsborger op basis van een risicobeoordeling van je bouwplan.
• Procesdocumentatie tijdens de bouw — foto's van de fundering, dragende constructies en gebruikte materialen, vastgelegd op het moment dat het werk plaatsvindt.
• Traceerbaarheid van onderaannemers — je moet kunnen aantonen wie wat heeft gedaan, ook voor het deel dat onderaannemers uitvoeren.
• Een opleverdossier (consumentendossier) — bij afronding overhandig je de klant een dossier met alle bewijsstukken.
• Tijdige gereedmelding — minimaal twee weken voor ingebruikname meldt de kwaliteitsborger het project gereed bij de gemeente, op basis van jouw dossier.

Hoe digitale werkbonnen je hierbij helpen

Een papieren werkbonadministratie maakt het lastig om op tijd, compleet en doorzoekbaar te documenteren wat de Wkb vraagt. Digitale werkbonnen pakken een aantal van deze knelpunten direct aan:

• Foto's per fase — laat medewerkers foto's van fundering, constructie en materialen direct bij de werkbon vastleggen, met automatische datum- en locatieregistratie
• Eén centraal, doorzoekbaar archief per project, in plaats van losse foto's op telefoons en mappen op verschillende plekken
• Materiaalregistratie via barcodescanning maakt herleidbaar welke materialen op welk moment zijn gebruikt
• Onderaannemers eenvoudig opnemen in dezelfde werkbon-structuur, zodat hun werkzaamheden ook traceerbaar zijn

Net als bij certificeringen geldt hier: software maakt je niet automatisch "Wkb-compliant" — dat blijft een kwestie van proces, kwaliteitsborger en bouwpraktijk. Wat digitale werkbonnen wél doen, is het bouwen van het bewijsmateriaal dat je nodig hebt om je opleverdossier op tijd en compleet samen te stellen.

Praktisch: zo bouw je richting een compleet opleverdossier

1. Leg bij elke fase van het project foto's vast — fundering, constructie, installaties, afwerking
2. Registreer materiaalverbruik direct, niet pas bij facturatie
3. Laat onderaannemers hun deel van het werk in hetzelfde systeem vastleggen
4. Houd één centraal projectdossier bij, in plaats van verspreide WhatsApp-foto's en losse mappen
5. Stem met je kwaliteitsborger af welke specifieke bewijsstukken hij nodig heeft, en zorg dat je systeem die kan leveren

Veelgestelde vragen

Geldt de Wkb voor al mijn projecten?

Nee. De Wkb geldt vooralsnog voor nieuwbouw in gevolgklasse 1 (vanaf 1 januari 2024) en bepaalde verbouwingen in die klasse (vanaf 1 januari 2025). Grotere bouwwerken in gevolgklasse 2 en 3 vallen er nog niet onder.

Is Werkbon IQ Wkb-gecertificeerd?

Er bestaat geen "Wkb-certificering" voor software. De wet stelt eisen aan het bouwproces en de aannemer, niet aan een specifiek softwarepakket. Werkbon IQ ondersteunt je bij het vastleggen van de documentatie die je voor je opleverdossier nodig hebt — zie ook onze pagina voor bouwbedrijven.

Moet ik mijn kwaliteitsborger toegang geven tot mijn werkbonnen?

Dat is in de praktijk vaak nuttig, maar de exacte afspraken hierover maak je met je kwaliteitsborger — de wet schrijft geen specifiek systeem voor.

Dit artikel is bedoeld als algemene toelichting en vervangt geen advies van een kwaliteitsborger of juridisch adviseur. Raadpleeg voor de actuele eisen altijd de officiële informatie via rijksoverheid.nl of iplo.nl.