Wet kwaliteitsborging (Wkb): wat moet je als aannemer vastleggen?

Sinds 1 januari 2024 geldt de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) voor nieuwbouw in gevolgklasse 1 — de lichtste risicoklasse, waaronder de meeste woningen en kleinere bedrijfspanden vallen. Sinds 1 januari 2025 vallen ook bepaalde verbouwingen in deze klasse onder de wet. Het kerneffect voor aannemers: jij moet zelf aantonen dat je bouwwerk aan de regels voldoet, in plaats van dat de gemeente dit vooraf toetst. Dit artikel legt uit wat dat in de praktijk betekent voor je documentatie.

Wat verandert er met de Wkb?

Vóór de Wkb toetste de gemeente bouwplannen vooraf op de technische eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving, en hield tijdens de bouw beperkt toezicht. Onder de Wkb schakelt een onafhankelijke, private kwaliteitsborger in vanaf de bouwaanvraag: hij beoordeelt het ontwerp, houdt tijdens de bouw toezicht en levert aan het einde een verklaring af dat het bouwwerk aan de eisen voldoet. Zonder die verklaring mag het gebouw niet in gebruik worden genomen.

Voor jou als aannemer betekent dit dat je niet meer kunt vertrouwen op een gemeentelijke toets achteraf. De kwaliteitsborger vraagt gedurende het hele traject om bewijs: foto's, keuringsrapporten, materiaalcertificaten en uitvoeringsregistraties per bouwonderdeel.

Wat moet je concreet vastleggen?

De Wkb schrijft geen vast format voor, maar in de praktijk vraagt een kwaliteitsborger doorgaans om:

• Uitvoeringsregistratie per bouwonderdeel — wie heeft wat gedaan, wanneer, en volgens welke tekening of specificatie
• Foto's van kritieke bouwfases die later niet meer zichtbaar zijn, zoals funderingswapening of leidingwerk vóór het dichtstorten
• Materiaalcertificaten en productgegevens van gebruikte bouwmaterialen
• Afwijkingen ten opzichte van het oorspronkelijke ontwerp, met onderbouwing waarom en akkoord van de juiste partij

Dit dossier bouw je niet aan het einde van het project op — de kwaliteitsborger wil gedurende de bouw kunnen meekijken. Documentatie die pas achteraf wordt gereconstrueerd, is voor een borger veel minder overtuigend dan registraties die op het moment zelf zijn vastgelegd.

Wat digitale werkbonnen wél doen

Werkbon IQ is geen kwaliteitsborgingssysteem en vervangt geen toetsing door een erkende kwaliteitsborger. Wat digitale werkbonnen wél doen, is het makkelijker maken om de onderliggende uitvoeringsdocumentatie compleet, consistent en snel terugvindbaar te houden — precies waar een borger naar vraagt.

Praktisch: zo bouw je een sluitend projectdossier op

1. Laat elke medewerker de werkbon direct ter plekke invullen — niet achteraf uit het geheugen
2. Voeg foto's toe van bouwonderdelen vóór ze aan het zicht worden onttrokken
3. Registreer gebruikte materialen en certificaten per bouwonderdeel in plaats van in een losse map
4. Laat afwijkingen van het ontwerp expliciet vastleggen, inclusief wie akkoord gaf
5. Bewaar alles centraal en doorzoekbaar, zodat je bij een tussentijdse of eindcontrole direct het juiste bouwdeel kunt terugvinden

Veelgestelde vragen

• Vervangt Werkbon IQ de kwaliteitsborger? Nee. De kwaliteitsborger is een onafhankelijke partij die het bouwwerk toetst en de gereedmelding verzorgt. Werkbon IQ helpt je om de uitvoeringsdocumentatie op orde te hebben die de borger nodig heeft.
• Geldt de Wkb voor al mijn projecten? De Wkb geldt op dit moment voor nieuwbouw en bepaalde verbouwingen in gevolgklasse 1. Raadpleeg bij twijfel je kwaliteitsborger of de officiële informatie van de Rijksoverheid over de precieze reikwijdte voor jouw project.
• Moet ik voor elk detail een aparte foto maken? De borger geeft doorgaans vooraf aan welke bouwonderdelen kritiek zijn om vast te leggen. Als vuistregel geldt: leg vast wat straks niet meer zichtbaar of controleerbaar is.

Dit artikel is bedoeld als algemene toelichting en vervangt geen advies van je kwaliteitsborger of een juridisch adviseur. Raadpleeg voor de actuele, volledige eisen altijd de officiële informatie over de Wkb via de Rijksoverheid.